تقرير بحث السيد الخميني للاردبيلى
544
تقريرات فلسفه امام خمينى ( شرح منظومه ) ( فارسى )
فلكيات جسم يا عنصرى است و آن عبارت است از عناصر و آنچه متولد از عناصر مىباشد و يا اثيرى است ، اثير مختار است و مختار بودن فلك و افضل بودن آن از عناصر معلوم است و جسم اثيرى فلك و كوكب منير است . دليل عقلى بر اثبات فلك دليل عقلى بر اثبات وجود فلك ، اين است كه : تحقق تركيب در اركان ، يعنى عناصر - و لو تركيب مانند تركيب در طين غير حقيقى باشد - بر تحرك مكانى دلالت دارد و تحرك مكانى بر وجود جسم كروى دلالت مىنمايد . شرح اين مجمل از اين قرار است كه : به واسطهء حكمت و عنايت الهى عناصر با يكديگر تركيب مىشوند با اينكه هر يك از عناصر مقتضى بودن در مكان طبيعى خود مىباشد ، پس در موقع تركيب بايد از مكان طبيعى خود به وسيلهء سببى غير از طبيعت خويش حركت نمايد . بنا بر اين : حركت اينيهء آن از مشاهدهء تركيبات مسلم است و حركت اينيه بايد از جهتى به جهتى باشد و جهات اضافيه در حقيقت به دو جهت حقيقى برمىگردند و قبلًا معلوم گشت كه جهات حقيقيه مستلزم وجود جسم محدّد داراى وضع و شكل مستديرى است كه بر ابعاد و جهات محيط باشد و اين جسم محدّد صاحب حركت دورى است و دليل آن نيز حركت اينيه است ؛ زيرا بايد حركت اينيه مانند حركت عنصر